De Groote Beerze gaat weer kronkelen | Al het nieuws uit de gemeente Bladel, Reusel-de Mierden, Eersel en Bergeijk


Zo moet de beek worden, meer meanderend en smaller
Zo moet de beek worden, meer meanderend en smaller (Foto: Waterschap De Dommel)

De Groote Beerze gaat weer kronkelen

Maatregelen om bijzondere natuur te beschermen

Piet Gijsbers

De droogte van de afgelopen drie jaren eist ook in de Kempen zijn tol. Regenwater in droge tijden langer vasthouden is het credo om natuur en landbouw in stand te houden. Als onderdeel van diverse plannen gaat Waterschap De Dommel het beekdal van de Groote Beerze herinrichten. Doel is verdroging van het gebied tegen te gaan, kwetsbare natuur te versterken en wateroverlast in regentijden te beperken.

De Kempen - Wat zich nu in de natuur afspeelt, was lang geleden ook al zo. Al vóór 1900 viste mijn opa met zijn jeugdvrienden in het riviertje de Reusel. De smalle beek zocht zich omstreeks de vorige eeuwwisseling (mijn opa werd in 1876 geboren) tot ver in de afgelopen eeuw kronkelend zijn weg door het landschap bij zijn geboortedorp Hulsel. Bij overmatige regenval overstroomden de aanliggende weilanden, omdat de meanderende beek met al zijn bochten het overvloedige regenwater niet vlot richting Maas wist af te voeren. In hete zomers, en die waren er lang geleden volgens mijn opa regelmatig, bleef er in de Reusel gewoonlijk maar een smalle geul over waardoor het water zijn weg vond. Het riviertje stond dikwijls voor een deel droog. De jongelui moesten in die tijd hun vertier voor een groot deel in de vrije natuur vinden. En wanneer dan de Reusel zo op zijn smalst was, vermaakten zij zich met het afdammen van de waterstroom. De vis die er toen in aanzienlijk grotere hoeveelheden dan tegenwoordig in moet hebben rondgezwommen, werd op die manier al gauw een prooi voor de jeugdige stropers die daarmee hun bijdrage leverden aan een afwisselende gezinsmaaltijd.

Ruilverkaveling

Maar Kempische beken als de Reusel, de Groote Beerze, de Kleine Beerze, de Gender en de Keersop zorgden in die jaren van weleer ook dikwijls voor overlast. Het viel vooral ’s winters niet altijd mee om bijvoorbeeld droogvoets van Casteren in Netersel te geraken. De weg die de twee dorpen met elkaar verbond was bij de houten brug over de Groote Beerze vaak over een afstand van tientallen meters overstroomd. Later werd dat euvel verholpen door de bouw van een stenen brug, tegelijk met de aanleg van een verhoogde keiweg tussen de dorpen.

In de jaren zestig van de vorige eeuw deed de ruilverkaveling zijn intrede en gelijk daarmee opgaand werden ook de riviertjes in het Kempense landschap gekanaliseerd. Alle water moest zo snel mogelijk weg door de recht gemaakte en verbrede beken. De gebieden die te vaak overstroomden, moesten droog blijven. Dat heeft lang tot gevolg gehad dat alle water snel richting Den Bosch werd afgevoerd en daar voor overlast zorgde. In de zomer kon er niet genoeg water worden vastgehouden. In de bovenloop van de Kempense beken moesten de boeren dan extra beregenen, omdat het daar te snel droog werd. Nu, na enkele opeenvolgende jaren met flinke droogte moet het tij worden gekeerd.

Beekherstel project

Waterschap De Dommel is enkele jaren geleden begonnen met het beekherstelproject van de Groote Beerze. Het riviertje vindt zijn oorsprong aan de Belgische kant van de grens in de gemeente Lommel en vervolgt zijn weg in noordelijke richting door Kempenland-West. De van oorsprong kronkelende beek is tijdens de ruilverkaveling rond 1970 recht getrokken. Het water stroomt sindsdien te snel het gebied uit. Klimaatveranderingen veroorzaken extreme regen en droogte. Het stelsel van beken, sloten en stuwen is daar niet op berekend. Nu wordt het watersysteem zo ingericht, dat het ook in de toekomst tegen een stootje kan. In natte tijden heeft het water meer ruimte nodig. In droge tijden moet het gebied voldoende water kunnen vasthouden. Tegelijkertijd worden maatregelen getroffen om bijzondere natuur te beschermen of te herstellen.

Samenwerking

Ted van Paassen is omgevingsmanager van het project. Hij legt uit: “Met nieuwe meanders maken we de beek niet alleen langer, maar ook minder diep. Dit moet zorgen voor meer variatie in stroomsnelheid en natuur. Ook krijgt de beek meer ruimte om gecontroleerd buiten zijn zomerbed te kunnen treden bij extreme regenval. Al met al draagt dit bij aan een gezondere natuur, meer gedoseerde waterafvoer, minder wateroverlast en minder last van droogte.” De eerste fase van het project is al enkele jaren geleden bij Westelbeers voltooid. Nu is het Waterschap bezig met de voorbereidingen voor de volgende fase, het gedeelte stroomopwaarts tussen Westelbeers en de verbindingsweg Casteren-Netersel. Van Paassen: “Sinds het voorjaar van 2017 zijn we bezig met de voorbereidingen. De planning is om begin 2021 met de werkzaamheden te starten. De ontwikkeling rondom het coronavirus is uiteraard van invloed op deze planning. De werkzaamheden zullen we daarom in fases uitvoeren. We verwachten dat we eind 2021 helemaal klaar zijn in dit deel van het projectgebied.” Het water moet langer worden vast gehouden op de flanken in plaats van direct af te voeren richting de beek. De projectleider: “De kennis die we hiervoor nodig hebben, is vooral aanwezig bij de grondeigenaren en grondgebruikers in het gebied. Samen met ZLTO en gemeenten bereiden we nu een aanpak voor om deze kennis op te gaan halen.” Gezamenlijk wordt bekeken waar meer stuwtjes kunnen worden geplaatst in de ‘haarvaten’, de sloten van het watersysteem. “Aan de Westelbeersedijk wordt op dit moment door de grondeigenaar een klimaatbuffer aangelegd. Dat is een lage zone van in totaal 40 meter langs de sloot. Hier kan in natte periodes meer water vast worden gehouden en langzaam infiltreren in de bodem.”

In een latere fase wordt het vervolg van het project aangepakt. Dat loopt vanaf de brug tussen Casteren en Netersel tot net voorbij de provinciale weg N284 bij Hapert. Wanneer het totale project is afgerond, kunnen recreanten te voet, per fiets of te paard genieten van een prachtig natuurgebied.

Zie ook: www.projectplangrootebeerze.nl en

www.dommel.nl/grootebeerze

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden