Schrijver Martien Heesters toont zijn ordners met literatuur en foto's (foto Jan Wijten)
Schrijver Martien Heesters toont zijn ordners met literatuur en foto's (foto Jan Wijten) (Foto: Jan Wijten )

125 jaar sigarenindustrie

Martien Heesters(70), geboren en getogen in Reusel, is dagelijks bezig met zijn boekproject '125 jaar Sigarenindustrie in Reusel'. Het project bestaat uit een drieluik; Een boek, tentoonstelling en toeristische route over de periode 1873 met de komst van de eerste sigarenfabriek van burgemeester Willekens aan de Lensheuvel tot 1998 toen de laatste fabriek van Cadena Claasen in het voormalige VDS gebouw aan de Wilhelminalaan de deuren sloot. Dit jaar zal naar verwachting het boek worden gepresenteerd.

Reusel - Dagelijks ´klautert´ Martien Heesters, zoon van Jan van Toorte Marte, zoals in Reusel velen een bijnaam hebben, twee trappen op om op zijn zolderkamer in alle rust te kunnen werken aan zijn boek over de sigarenindustrie in Reusel. Het gaat steeds moeizamer merkt hij zelf op want hij heeft op zijn 51e de diagnose Parkinson gekregen. Zelfs het typen kan hij alleen nog maar met zijn linkerhand. Toch weerhoudt dit hem niet om alles uit het leven te halen wat nog binnen zijn mogelijkheden ligt.


Zijn vader was vroeger sigarenmaker en na zijn overlijden in 1979 ging Martien nadenken over het leven van zijn vader; wat stelde de sigarenindustrie eigenlijk voor? Hij had graag uit de mond van zijn vader willen horen hoe zijn ervaringen waren geweest als sigarenmaker maar noemt het een gemiste kans. Martien herinnert zich nog wel de stank van de tabak, die bij huiskomst van zijn werk, zich snel door het huis aan de Mierdseweg verspreidde maar daar bleef het bij.

Met zijn hoofd licht voorovergebogen vertelt Martien, soms ietwat mompelend,
over zijn zoektocht naar de informatie over de sigarenindustrie in Reusel:
"Ik klopte in 1980 eerst aan bij de 'Heemkunde Werkgroep Reusel' maar vond daar te weinig informatie waar ik naar op zoek was. Ik werd overigens wel lid van deze club mensen die zich ook interesseerde voor de geschiedenis van ons dorp. Wel werd me al snel duidelijk dat in 1873 Adriaan Willekens de eerste sigarenfabrikant in Reusel werd. Hij was niet alleen eigenaar van zijn fabriek maar werd later ook nog benoemd als burgemeester en secretaris van de gemeente."

"Met heemkunde-lid Aad Martens ging ik daarna met regelmaat naar het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven om de hele dag in dossiers te pluizen en avonds thuis te komen met een tas vol literatuur, foto's en tekeningen over de sigarenindustrie. Langzamerhand werd me wel duidelijk dat er in Reusel ruim 40 sigarenfabrieken waren geweest en er ook op een 15-tal plekken thuis nog werd gewerkt aan het maken van sigaren."

Doordat de levensstandaard in Reusel lager was dan boven de rivieren, verdienden de sigarenmakers in de Kempengemeenten met de vele 'keuterboeren' veel minder. Reusel werd het 'Walhalla' van de sigarenindustrie met ook de vele Belgen die in Holland kwamen werken vanwege de gunstige wisselkoers. Tijdens de oorlog gingen deze Belgen zelfs in de kost bij Reuselse gezinnen omdat het verkrijgen van een 'grenspas' erg moeilijk was.


Tijdens het 'sigaren draaien' in de fabrieken werd er ook flink 'gebuurt' en de sociale controle was hoog. Men deelde lief en leed en wisten precies van elkaar wat men deed. "Als ik met mijn broer in de Kruisstraat was gezien, hoorde ik dat een dag later al van mijn vader terug en als iemand ne auto kocht wist iedereen wat ie gekocht had en wat ie kostte."

"Met al de verkregen informatie die ik zorgvuldig in ordners bewaarde ben ik daarna als 'bouwkundige' met behulp van mijn oud-collega, Bouke den Ouden, gedurende een jaar aan de slag gegaan om eerst al de fabrieken tot in de kleinste details in kaart te brengen. We maakten er daarna computertekeningen en plattegronden op schaalgrootte, wat uiteindelijk resulteerde in mijn sigarenfabriek-catechismus."


"Met deze fraaie 'catechismus' in de hand dacht ik; nu ik nog kan ga ik nog één keer een flinke keutel leggen", en elke dag werkt Martien nu van 9.00 tot 20.00 uur om de volle ordners met sigaren informatie om te zetten in boekvorm met als titel '125 jaar sigarenindustrie in Reusel'.

"Door het verhaal loopt een rode draad die voor iedereen makkelijk leesbaar is. Voor diepgaandere informatie heb ik een aantal thema's toegevoegd zoals bijvoorbeeld de gedwongen winkelnering, Belgische sigarenmakers en gezondheidszorg. Ook zijn er in het boek nog bijlagen toegevoegd van gesprekken met voormalige sigarenmakers, is er een overzicht van alle genootschappen en kan het afstudeerproject van een TUE student over de sigarenfabriek in Lage Mierde worden ingezien.


Wim van Gompel checkt daarna het boek taalkundig en gaan er een aantal kritische lezers aan de slag om de puntjes op de i te zetten. De uiteindelijke opmaak wordt verzorgd door Gerard Butterbrod en zal er eind dit jaar een 350 bladzijde tellend naslagwerk uitrollen wat wordt uitgegeven door Heemkunde Werkgroep Reusel.
Voor de boekpresentatie zal er een tentoonstelling zijn met foto's, voorwerpen en gereedschappen uit de sigarenindustrie in het gemeentehuis. Met de toeristische route, die georganiseerd wordt in samenwerking met de gemeente en TIP, voorheen VVV, zullen op een zestal strategische punten zoals De Reus Liften, Lensheuvel en de Dorpsbron belangstellenden worden geïnformeerd met informatieborden omtrent de fabrieken die hier vroeger stonden. De 'grote 'spelers zoals Karel l, Willem ll, Agio, Aida en Velasquez zullen hier ongetwijfeld op terug te vinden zijn.
Het boek zal veel mensen erg aanspreken omdat bijna de gehele beroepsbevolking van Reusel, buiten de boeren en 'ploegenmakers' van Imants om, werkzaam was in de sigarenindustrie.

Meer berichten